7 Soruda Koronavirüs Aşıları: Ne Kadar Süre Koruyor? Booster Aşı Ne Demek?

Covid-19 aşısı olanlar, aşıların yüksek koruyuculuk seviyelerinin ne kadar süre geçerli olacağına dair büyük bir merak içinde.

7 Soruda Koronavirüs Aşıları: Ne Kadar Süre Koruyor? Booster Aşı Ne Demek?

Covid-19 aşısı olanlar, aşıların yüksek koruyuculuk seviyelerinin ne kadar süre geçerli olacağına dair büyük bir merak içinde. Aşılarla ilgili merak edilen soruların yanıtları verildi.

s-c7d336a566b4773a14edb59e91cf27805970b0
Dünyanın dört bir yanında ve Türkiye'de, Covid-19'a karşı aşılama çalışmaları devam ediyor. Uzmanlar aşının virüse karşı en güçlü silah olduğunun altını sürekli çizerken, sırası gelenin en kısa sürede aşısını olmasını tavsiye ediyor.Türkiye'de aşılama 14 Ocak tarihinde Sinovac'ın ürettiği inaktif CoronaVac aşısının kullanımıyla başladı. 2 Nisan tarihinden bu yana ise hem bu aşı hem de mRNA teknolojisiyle üretilen Pfizer/BioNTech aşısı uygulanıyor.Aşı olanların aklında ise önemli bir soru var: Bu bizi ne kadar süre koruyacak? Özellikle gittikçe yaygınlaşmakta olan varyant virüsler, aşının koruyuculuğu ve bunun süresiyle ilgili soru işaretlerini artırıyor. Biz de sizin için bu soruya cevap aradık. Hürriyet'ten Sevin Turan ve Gaye Kobal'ın haberinde, aşı üreticilerinin açıklamalarının yanı sıra, ABD'de bulunan Jackson Laboratuvarı Enstitüsü Baş Araştırmacısı immünoloji uzmanı Prof. Dr. Derya Unutmaz'dan ve Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi Gülay Okay'dan aşılarla ilgili merak edilen soruların yanıtları yer aldı.

Aşıların koruma süresi ne kadar?

s-14767a832bdf233271b64de764f1d78c54fb4c

Devlet kurumları ne diyor?

s-8d49691d70b63fea95d73e2f3c1711890d391e

İlaç üreticileri ne diyor?

s-66e6ef0e3a0b3825ca8afaa0c5401e15a38c53
Uzmanlar henüz net bir süreden bahsetmenin mümkün olmadığının altını çizerken ilaç üreticilerinin gerçekleştirdiği klinik deneyler, aşıların koruyuculuk süresine dair bazı ipuçları veriyor. Son olarak 6 Nisan'da Moderna'nın bilim dergisi New England Journal of Medicine'e gönderdiği mektupta, iki doz aşısını olan kişilerde, aşının yüksek seviye koruyuculuğunun 6 aya kadar çıktığı bildirildi. Şirketin yürüttüğü araştırmaya katılan toplam 900 kişinin 6 ay önce iki doz aşılarını oldukları ve yüzde 90'ından fazlasının Covid-19'a yakalanmadığı ifade edildi. Moderna daha önce aşının etkinlik oranının yüzde 94,5 olduğunu duyurmuştu. Son açıklanan veriler, aşının etkinliğinin 6 ayda yüzde 4 ila 5 oranında bir kayba uğradığına işaret ediyor.Moderna'nın açıklamasının bir benzeri de Pfizer'den geldi. 1 Nisan tarihinde, BioNTech işbirliğiyle üretilen Covid-19 aşılarının koruyuculuğuna dair bir açıklama yapan şirket, 46 bin kişinin verisinin izlendiğini ve ikinci dozun uygulanmasından itibaren 6 ay sonra aşının koruyuculuk seviyesinin yüzde 91,3'te olduğunu açıkladı. Pfizer ayrıca aşıların ağır vakalara karşı koruma etkisinin de 6 ay sonra yüzde 95 seviyesinde olduğunu bildirdi. Pfizer ve BioNTech Şubat ayından beri de üçüncü doz aşı uygulamasıyla varyantlara karşı da koruma sağlanıp sağlanamayacağını test ediyor.Hem Moderna'nın hem de Pfizer/BioNTech'in açıklamalarındaki 6 ay vurgusunun nedeni, aşı çalışmalarının 8 ay önce başlaması ve bu şirketlerin geliştirdikleri aşıların klinik denemelerde elde edilen ilk sonuçlarını Kasım 2020'de açıklamış olması. Dolayısıyla bu açıklamalar 6'ncı ayın sonunda aşının etkisi geçecek anlamına gelmiyor. Zaman ilerledikçe gelecek yeni açıklamalarla bu oranların da güncellenmesi bekleniyor.Türkiye dahil 18 ülkede uygulanan Sinovac ürünü CoronaVac ile ilgili de şirketin CEO'su Yin Veidong'dan açıklama geldi. Çin'in önde gelen gazetelerinden Global Times'a konuşan Yin, ellerindeki verilere göre, aşının, ikinci doz uygulandıktan sonraki iki ay boyunca yüzde 80-90 aralığında koruma sağladığını ancak aşı olan kişilerdeki antikorların zamanla azaldığını söyledi. Yin, 8 Mart tarihli röportajında, "Şu an bir yandan 6'ncı aydan sonraki koruma oranlarıyla ilgili verileri analiz ediyor bir yandan da üçüncü doz aşı uygulanmasının koruma seviyesini artırıp artırmayacağıyla ilgili denemeler yapıyoruz. Yakın zamanda sonuçları bekliyoruz" ifadelerini kullandı.Bu aşılardan daha önce üretilen ve acil kullanım izni alan ilk aşı olan Rusya kaynaklı Sputnik V aşısıyla ilgili son yapılan açıklamada ise aşının koruyuculuğunun "ömür boyu" devam edebileceği bildirildi. Sputnik V aşısını geliştiren Gamaleya Epidemiyoloji ve Mikrobiyoloi Araştırma Enstitüsü'nün direktörü Aleksandr Gintsburg, 10 Nisan'da Rus basınına yaptığı açıklamada, "Sputnik V aşısının iki yıl değil, ömür boyu etkili olacağına dair umudum var. İki doz aşı olunca, 5-10 yıl, daha uzun süre etkili olabilir. Daha önce dediğim gibi, vasiyetimde antikorlarımı torunlarıma miras bırakacağım" diye konuştu. Gintsburg, 6 ay ila 1 yıl içinde yapışacak bir araştırma kapsamında antikor seviyesi azalan hastalara tekrar aşı yapmayı planladıklarını da belirtti.Ginstsburg, 2 Şubat'ta da "Aşının birkaç ay ya da bir yıl değil, en az 2 yıl bağışıklık sağlayacağına dair güçlü bir umuda sahibiz. Şu ana kadarki klinik denemelerden elde ettiğimiz sonuçlar da bunu teyit ediyor. Elbette bu alanda çalışmalarımızı sürdürüyoruz" demişti. Bu açıklamayla aynı gün bilim dergisi Lancet'te yayımlanan bir araştırmada, Sputnik V aşılarının ortalama etkinlik oranının yüzde 91,6, 60 yaş üstü kişilerdeki etkinlik oranının ise yüzde 91,8 olduğu açıklanmıştı. Sağlık Bakanı Dr. Fahrettin Koca geçtiğimiz günlerde Rus yetkililerle Sputnik V aşısı için yapılan görüşmelerin hızlandığını duyurmuştu.

Aşının korunma süresini belirleyen faktörler neler?

s-4f152a07cf48361d689e4a7db6add52adbe00e
Washington Post gazetesine konuşan ABD'li uzmanlara göre, aşıların koruyuculuk süresi kişiden kişiye değişebiliyor. Oregon Eyalet Üniversitesi Küresel Sağlık Merkezi Direktörü Chunhuei Chi, bağışıklık tepkisi daha güçlü olan kişilerin daha fazla antikor ve hafıza hücresi ürettiğini ancak daha güçlü bağışıklık tepkisinin de doğrudan bağışıklık süresinin uzun olacağı anlamına gelmediğini ifade ediyor. Dr. Öğr. Üyesi Okay, bağışıklık süresini değiştiren faktörleri şöyle sıralıyor: "Kişinin o sıradaki bağışıklık durumu, kullandığı bağışıklığı baskılayan ilaçlar, kronik hastalığının olması gibi bazı durumlar aşının etkinliğini değiştirebilir." Okay, Sinovac aşısı uygulanan kişilerde yapılacak çalışmalarla bu konu ile ilgili veriler elde edildikçe daha doğru bilgilere sahip olacağımızı da sözlerine ekliyor.

Varyantlar bağışıklık süresini nasıl etkiliyor?

s-83fa2bda92a023486841575920a430485bb9c3
Bağışıklığı etkileyecek bir diğer faktör de varyantların geleceği. Yine Washington Post'a konuşan Indiana Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden bulaşıcı hastalıklar uzmanı Lana Dbeibo, eğer bir kişi aşının ürettiği antikorlardan kaçabilen bir virüs varyantıyla enfekte olursa, aşının en başta bekleneceği kadar etkili olamayabileceğini ifade ediyor.Prof. Dr. Unutmaz da ortaya çıkan varyant virüslerin bazı aşılardan kaçabildiğini belirerek, "Bunlar için de şirketler ayrıca bir tek dozluk aşı daha hazırlama çalışması içindeler. Belki 1 yıl sonra tek doz aşı daha yapılabilir. Özellikle yaşlı gruplarda daha az bağışıklık yanıtı olduğu için 'booster' yani üçüncü doz aşı yapılabilir" diyor.

Booster aşı ne demek?

s-1108c18b739c4f18e5a4bb884d8acb824e2f3d
Bağışıklık sistemini desteklemek amacıyla periyodik olarak uygulanan ek doz aşılara "booster" deniyor. Bu aşıların yapılmasının sebebi ilk aşılamadan sonra oluşan antikorların, virüsle karşılaşmadıkları takdirde zaman içinde körelmeleri ve savaşmayı unutmaları."Booster" aşılarının uygulama periyotları hastalık yapıcı mikroorganizmaya göre değişiyor. Örneğin tetanoz ya da difteri gibi hastalıkların aşılarında "booster" süresi 10 yıl. Covid-19 bağışıklığının daha önceki mevsimsel koronavirüsler gibi olması durumunda, burada da bir "booster" ihtiyacı söz konusu olabilir. Covid-19'da periyodun 1-2 hatta 3 yıla kadar çıkabileceğini belirten uzmanlar bulunuyor.Prof. Dr. Unutmaz, aşının koruyuculuğunun azaldığını veya sona erdiğini tahmin etmenin çok kolay olmadığını ifade ederek şöyle devam ediyor:"Antikorlara bakılarak saptanabilir ama antikorun düşük olması da koruma olmadığı anlamına gelmez. Burada T hücreleri önemlidir. Antikorlar, virüsün vücuda uğramasıyla tekrar işleve geçebilir. Ağır hastalık ve ölümleri önleme bakımından koruyuculuk uzun süre devam edecektir. Antikor seviyeleri azaldığında ise bulaş riski artmış olabilir, bu durumda da üçüncü doza ihtiyaç olabilir."Pfizer CEO'su Albert Bourla ise insanların aşılandıktan bir yıl sonra "booster" aşılarına ihtiyaç duyabileceklerini, ardından da her yıl düzenli aşılama ihtiyacının söz konusu olabileceğini açıkladı. Bourla, "Çocuk felci gibi bir dozun yeterli olduğu aşılar vardır. Bir de her yıl olmanız gereken grip gibi aşılar vardır. Covid virüsü çocuk felcinden çok gribe benziyor" diye konuştu.

Aşının etkinliği nasıl artırılabilir?

s-3276faa19a9ff15d63f471adf1e0bda5894df6
Aşı olanlar için bir diğer önemli noktada da aşıdan maksimum süre ve yoğunlukta koruma elde edebilmek. Bu nedenle aşının etkinliğini artırmanın yolları da merak ediliyor. Prof. Dr. Unutmaz, bu soruyla ilgili olarak şunları söylüyor: "Hiçbir aşı yüzde 100 koruyucu değildir. Etkinlik oranını artırmak için aslında yapılacak pek bir şey yok, neler yapılmamalı sorusu daha önemli."Dr. Öğr. Üyesi Okay ise aşı etkinliğini azaltan faktörleri şöyle sıralıyor: 
"Örneğin bağışıklığı baskılayan ilaç kullanan hastalara aşının bu ilaçlarla aynı zamanda uygulanmaması önerilir. Bağışıklığı baskılayan ilaçların aşının yapılmasından mümkünse en az 14 gün sonra yapılması önerilir. Kemoterapi gören kanser hastalarında ise kemoterapi tamamlandıktan en az üç ay sonra aşının yapılması gerekir."
Canan Kaftancıoğu'ndan Aylan Kürdi Paylaşımı: 'Sorumlusu Erdoğan, 128 Milyar Dolar Nerede?' - ABD'deki Doğum Günü Partisinde 9 Çocuk Vuruldu, Hiç Kimse Polise Bilgi Vermiyor - Annalena Baerbock: Almanya'da Başbakanlık Yolu Açılan Yeşiller Lideri Baerbock Kimdir?
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER